Oleh : Ridianatasya Binti Rizal dan Ahmad Saufiyyan bin Abu Hasan
TANJONG MALIM, 13 April – Dalam menelusuri era digital yang semakin berkembang pesat, media sosial kini menjelma sebagai platform komunikasi digital utama yang memainkan peranan yang sangat berkesan dalam kehidupan masyarakat moden. Disokong oleh lonjakan teknologi maklumat dan capaian internet yang meluas, platform popular seperti Instagram, TikTok, Facebook, dan WhatsApp telah menjadi medium utama untuk berkongsi maklumat, berinteraksi, serta mendapatkan hiburan dalam sekelip mata. Bagaimanapun, ledakan teknologi ini tidak hadir tanpa kesan sampingan. Ia membawa bersama cabaran etika yang amat berat, terutamanya penularan berita palsu atau manipulasi maklumat tidak sahih yang merebak dengan begitu pantas dalam kalangan pengguna.
Bagi mengupas fenomena ini dengan lebih dekat, satu tinjauan maklum balas telah dijalankan bersama dua sumber bagi mendapatkan pandangan serta analisis mereka berkaitan dengan impak lambakan berita palsu yang melanda Malaysia pada masa kini.
Berdasarkan perkongsian daripada sumber pertama, beliau menegaskan bahawa takrifan berita palsu pada hari ini sering kali berakar umbi daripada rantaian maklumat yang disebarkan dari mulut ke mulut, atau disalin tampal (copy-paste) tanpa sebarang usul periksa. Maklumat sebegini jelas tidak mempunyai sandaran daripada sumber yang sahih seperti artikel ilmiah, kenyataan rasmi agensi kerajaan, mahupun laporan berita daripada pengamal media rasmi.
Lebih membimbangkan, naratif yang dibawa oleh berita palsu ini lazimnya direka dengan tajuk yang sensasi bagi menarik perhatian emosi pembaca. Media sosial yang bergerak secara langsung (real-time) dan pantas membolehkan sesuatu informasi yang belum dipastikan kesahihannya tular dalam tempoh beberapa saat sahaja.
Menurut sumber pertama lagi, aliran maklumat yang tidak ditapis ini mampu mendatangkan kemudaratan yang besar kepada rakyat Malaysia. Pengguna tegar media sosial didapati mempunyai kecenderungan yang tinggi untuk mempercayai dan menyebarkan maklumat tersebut bulat-bulat, berbanding meluangkan masa untuk menonton siaran televisyen arus perdana atau membaca portal berita rasmi yang jauh lebih kredibel dan telah melalui proses semakan fakta (fact-checking).
Seiring dengan pandangan tersebut, sumber kedua pula menyoroti implikasi yang lebih luas terhadap kestabilan sosial dan reputasi negara. Beliau menyatakan kekesalan terhadap realiti hari ini di mana penyebaran berita palsu dilihat seolah-olah sengaja mendahului dan menenggelamkan penyebaran berita yang sahih. Senario ini berlaku kerana masyarakat kini lebih meletakkan kebergantungan dan kepercayaan yang tinggi kepada maklumat yang diperoleh secara rawak di media sosial atas faktor aksesibiliti yang mudah.
Sumber kedua menjelaskan secara terperinci bahawa implikasi penularan maklumat palsu ini tidak boleh dipandang remeh kerana ia berupaya memburukkan imej Malaysia di persada antarabangsa. Hal ini menjadi lebih kritikal sekiranya berita tidak benar itu melibatkan isu-isu sensitif berkaitan dengan dasar negara, kestabilan politik, ekonomi, mahupun ketenteraman awam yang sengaja diada-adakan oleh pihak tidak bertanggungjawab demi kepentingan peribadi atau agenda tertentu.
Tambahan pula, masalah yang paling parah hasil daripada rantaian pembohongan digital ini ialah hilangnya institusi sosial melalui tiada rasa percaya (trust deficit) antara individu, komuniti, dan kaum dalam kalangan masyarakat. Apabila syak wasangka mula menguasai pemikiran ekoran hasutan berita palsu, keharmonian yang dibina sekian lama boleh goyah dalam sekelip mata.
Secara tuntasnya, ancaman berita palsu dalam era digital bukan lagi sekadar isu teknikal, melainkan sebuah krisis nasional yang memerlukan tindakan mitigasi yang tuntas. Pandangan daripada kedua-dua sumber jelas membuktikan bahawa kelajuan media sosial wajib diimbangi dengan kematangan berfikir dan literasi digital yang tinggi oleh setiap lapisan masyarakat.
Sebelum menekan butang 'share' atau berkongsi sesuatu maklumat, pengguna perlu membudayakan amalan "tidak pasti, jangan kongsi". Kegagalan untuk membendung gejala ini bukan sahaja akan merosakkan minda masyarakat, malah mampu menggugat keutuhan nasional dan imej Malaysia sebagai sebuah negara yang harmoni dan berintegriti di mata dunia.